2012 yılında Boeing mühendisleri havacılık tarihinin belki de en sıra dışı testlerinden birine imza attı.
Bir yolcu uçağını yolcularla değil 9 ton (yaklaşık 20.000 pound) patatesle doldurdular. Amaç? Uçak içi Wi-Fi bağlantısının her koltukta eşit sinyal kalitesi sunmasını sağlamak.
Bu test mizahi görünse de modern havacılık teknolojisinin gelişiminde önemli bir dönüm noktasıydı.
Uçak kabininde kablosuz internet (Wi-Fi) sinyalleri metal yüzeyler, koltuk yapısı ve en önemlisi insan vücudu tarafından emilerek veya yansıtılarak etkilenir. Ancak günlerce sürecek bir testte insan denekleri kullanmak hem etik hem de lojistik açıdan mümkün değildi. Bu nedenle Boeing’in Ar-Ge ekibi ilginç ama etkili bir çözüm buldu: patatesler. Patatesin su oranı ve elektriksel iletkenliği insan dokusuna oldukça benzer. Bu sayede radyo dalgalarını tıpkı insan vücudu gibi soğurur ve geri yansıtır.
Patateslerin bir başka avantajı da pratiklikti:
- Uyumazlar, yorulmazlar, tuvalet molasına ihtiyaç duymazlar.
- Koltuklar dolu kalır, testler kesintisiz yapılabilir.
- Düşük maliyetli ve kolay bulunurlar.
Bu nedenle Boeing test projesine esprili bir şekilde SPUDS (Synthetic Personnel Using Dielectric Substitution) adını verdi yani “Dielektrik yerine sentetik yolcular”.
Patatesler emilimi ve yansıması bakımından gerçek bir yolcunun davranışını taklit ediyordu. Mühendisler kabin boyunca çeşitli sensörler ve antenlerle Wi-Fi sinyal gücünü ölçtüler. Amaç kabin içindeki “ölü bölgeleri” (dead zones) tespit ederek bağlantının her koltukta aynı kalitede olmasını sağlamaktı. Boeing mühendisi Dennis Lewis, o dönemde yaptığı açıklamada şunları söylemişti:
“Dizüstü bilgisayarınız koltuğunuzun neresinde olursa olsun sorunsuz çalışmalı. Ancak kabin içinde birkaç santimetrelik fark bile sinyal gücünü değiştirebiliyor.”
Patates dolu test uçuşları sayesinde Boeing uçak içi Wi-Fi sistemlerinde sinyal dağılımını optimize etmeyi başardı.
Bu çalışmalar daha sonra ticari uçaklarda kullanılan kablosuz bağlantı sistemlerinin temelini oluşturdu. Bugün uçakta e-postalarınızı kontrol edebiliyor film izleyebiliyor veya çevrimiçi toplantı yapabiliyorsanız bu konforun bir kısmını o 9 ton patatesli deneye borçlusunuz.
Patateslerin Endüstrideki Diğer Kullanımları
İlginç bir şekilde bu olaydan sonra İngiltere Patates Konseyi (UK Potato Council) de konuya dahil olarak patatesin çok yönlülüğüne dikkat çekti. Patatesin yalnızca gıda değil mürekkep, tekstil, kozmetik ve biyoyakıt üretiminde de kullanıldığını hatırlattı.
Basit Fikirlerle Büyük Çözümler
Boeing’in 2012’de gerçekleştirdiği bu test mühendislikte bazen en etkili çözümlerin en basit fikirlerden doğduğunu gösteriyor. Patates bilimsel testlerde bir kahraman oldu mühendislik tarihine de mizah dolu ama zekice bir not olarak geçti. Boeing bugün çeşitli krizlerle anılsa da “patatesli Wi-Fi testi” hâlâ havacılık tarihinin en yaratıcı Ar-Ge başarılarından biri olarak kabul ediliyor.