15 49.0138 8.38624 1 0 4000 1 https://kadirkozan.com.tr 300 0

Cloud Computing (Bulut Bilişim) Avantajları ve Dezavantajları

Günümüz şirketleri büyük ölçüde yazılım çözümlerine ve verilere erişime güveniyor. Aslında çoğu durumda bir şirketin en değerli varlıkları doğrudan verilere ve uygulamalara bağlıdır.

Bu nedenle, BT’ye yapılan yatırım son birkaç on yılda muazzam bir şekilde büyüdü.

Şirket içi BT departmanlarına güven, BT’nin ilk günlerinde iyi çalıştı, ancak verilere ve uygulamalara erişim, günlük operasyonların o kadar kritik bir parçası haline geldi ki, yerelleştirilmiş BT sistemleri birçok düzeyde verimsiz hale geldi.

Neyi buluta taşıyacağınız ve bulut çözümleriyle ilişkili fayda hakkında kararlar alırken, bu kararları bulut bilişimin sağlayabileceği avantajlara göre değerlendirin.

1.      Yüksek kullanılabilirlik (High Availability)

Verilerin ve uygulamaların kullanılabilirliği, ister şirket içinde ister bulutta olsun, herhangi bir uygulama için en temel bir gereksinimdir.

Verileriniz veya uygulamanız sizin için uygun değilse, başka hiçbir şeyin önemi yoktur. Müsaitliği kaybetmenizin birçok nedeni olabilir, ancak en yaygın sorunlar şunlardır:

  • Ağ kesintisi;

Her uygulama mutlaka belli bir düzeyde ağ bağlantısına ihtiyaç duyar. Bir uygulamanın kullanıcıları, uygulamayı çalıştıran bilgisayarlara ağ bağlantısı gerektirir. Uygulama, veritabanı sunucuları gibi gerekli arka uç (back-end) sistemlerine ağ bağlantısı gerektirir. Uygulamalar ayrıca bir ağ kullanarak diğer uygulamaları da arayabilir. Bu ağ bağlantılarından herhangi biri başarısız olursa, kullanılabilirlik eksikliğine neden olabilir.

Bir ağ hatası yada kesintisi; uygulamanızın veya verilerinizin kullanılamadığı anlamına gelmez. Dikkatli bir şekilde planlarsanız, bir ağ sorunu oluştuğunda genellikle bir uygulama sorununu önleyebilirsiniz.

Bulut sağlayıcıları ağ altyapısına çok para yatırır ve buluta geçerek bu altyapının ve onunla birlikte gelen ek güvenilirliğin avantajını elde edersiniz. Bu altyapıdaki bir şey başarısız olursa, bulut sağlayıcısı, genellikle bir sorun olduğunu anlamadan önce sorunu teşhis eder ve düzeltir.

  • Uygulama hatası;

Bir uygulama hatası genellikle bir yazılım hatasının sonucudur, ancak uygulama tasarımından da kaynaklanabilir. Bazı bulut senaryolarında, uygulama hatalarından yine siz sorumlusunuz, ancak bulut sağlayıcınız büyük olasılıkla size bu hataları daha kolay tanılamanız için kullanabileceğiniz araçlar sağlıyor. Örneğin; Microsoft Azure, uygulamanızın performansı ve güvenilirliği hakkında size ayrıntılı bilgi vermek için uygulamanızla tümleşen Application Insights adlı bir hizmet sunar. Uygulama geliştiricileri, genellikle bu bilgileri, bir sorunun meydana geldiği koda doğrudan ulaşmak için kullanabilir ve sorun giderme için gereken süreyi önemli ölçüde azaltır. Bulut sağlayıcıları, uygulama hatasının neden olduğu kullanılabilirlik etkilerini azaltabilecek başka özellikler sunar. Bir uygulamanın yeni sürümlerini, gerçek kullanıcıları etkilemeden korumalı bir ortamda sık sık test edebilirsiniz. Gerçek kullanıcıları yeni bir sürüme taşımaya hazır olduğunuzda, işlerin düzgün çalıştığından emin olmak için genellikle önce az sayıda kullanıcıyı taşıyabilirsiniz. Sorunları keşfederseniz, bulut genellikle işleri önceki sürüme döndürmeyi kolaylaştırır.

  • Sistem Kesintisi

Belirli bir sistemi çalıştıran bilgisayar kullanılamaz hale geldiğinde bir sistem kesintisi meydana gelir. Şirket içi dünyada, bu bilgisayar, bir veritabanını veya uygulamanın başka bir bölümünü çalıştıran bir sunucu olabilir. Bulutta, bu sistemler sanal makinelerin veya VM’lerin içinde çalışır. VM’ler, fiziksel bir bilgisayarda çalışan yazılım tabanlı bilgisayarlardır. Tek bir bilgisayar birden fazla VM çalıştırabilir ve her VM’nin kendi yalıtılmış işletim sistemi ve uygulamaları vardır. Bir bilgisayarda çalışan tüm VM’ler, üzerinde çalıştıkları ana bilgisayarın CPU’sunu, belleğini ve depolamasını paylaşır.

Seçtiğiniz bulut hizmetine bağlı olarak, VM’lerin bakımından sorumlu olabilir veya olmayabilirsiniz. Bununla birlikte, ister siz ister bulut sağlayıcınız bunların bakımını yapsın, bulut sağlayıcı sanal makinelerin durumunu sürekli olarak izleyecek ve sağlıksız bir sanal makineyi kurtarmak için yerinde sistemlere sahip olacaktır.

  • Elektrik kesintisi;

Güvenilir elektrik, kullanılabilirlik için kritik öneme sahiptir. Hızlı bir güç titremesi bile bilgisayarların yeniden başlatılmasına ve sistemlerin yeniden başlatılmasına neden olabilir. Bu olduğunda, tüm sistemler geri yüklenene kadar uygulamanız kullanılamaz. Bulut sağlayıcıları, elektrik kesintilerinden kaynaklanan kullanılabilirlik sorunlarını önlemek için pille çalışan güç yedeklemesine ve diğer yedekli sistemlere büyük yatırım yapar. Geniş bir coğrafi alanın elektrik kesintisinden etkilendiği bir durumda, bulut sağlayıcıları, uygulamanızı etkilenmeyen başka bir bölgeden çalıştırma olanağı sunar.

  • Bağımlı bir sistem ile ilgili sorunlar;

Uygulamanız, bulutta olmayan veya farklı bir bulut sağlayıcısı tarafından barındırılan sistemleri kullanabilir. Bu sistemler başarısız olursa, kullanılabilirliği kaybedebilirsiniz. Uygulamanızı bulutta barındırarak, bulut sağlayıcısının sunduğu sorun giderme, uyarı ve tanılama araçlarından yararlanırsınız. Artık kullanılabilirliği etkileyebilecek bazı şeyleri ve bu sorunları hafifletmeye yardımcı olarak bulutun bazı genel avantajlarını anladığınıza göre, bulutun yüksek kullanılabilirlik sağlamanıza yardımcı olabileceği belirli yollardan bazılarını gözden geçirelim.

2        Ölçeklenebilirlik, esneklik ve çeviklik

Bilgi işlem kaynakları ücretsiz değildir. Sanal makineler kullanıyor olsanız bile, disk alanı, CPU ve bellek gibi temel kaynaklar paraya mal olur. Maliyeti en aza indirmenin en iyi yolu, yalnızca amaçlarınız için gerekli kaynakları kullanmaktır. Buradaki zorluk, kaynak ihtiyaçlarının sık ve hızlı bir şekilde değişebilmesidir.

Şirketiniz için satış verilerini izleyen bulutta bir uygulama barındırdığınız bir durumu düşünün. Satış ekibiniz günün sonunda düzenli olarak günlük satış aramalarıyla ilgili bilgileri giriyorsa, bu yükün üstesinden gelmek için ek bilgi işlem kaynaklarına ihtiyacınız olabilir.

Satış personelinin satış görüşmeleri yaptığı ve uygulamayı kullanmadığı gün boyunca aynı kaynaklara ihtiyaç duyulmaz. Ayrıca, harici müşteriler tarafından kullanılan bulutta bir web uygulaması da barındırabilirsiniz.

Kullanım düzenine bağlı olarak, belirli günlerde veya belirli saatlerde ek bilgi işlem kaynakları eklemek isteyebilirsiniz. Ayrıca, şirketiniz medyadan veya başka yollarla beklenmedik bir tanıtım alırsa, daha fazla kullanıcıya hızla uyum sağlamanız gerekebilir. Ölçeklendirme ve esneklik, bu tür senaryolarla kolayca başa çıkmanıza olanak tanır.

Ölçeklendirme, uygulamanız için ek kaynaklar veya ek güç ekleme işlemidir. Ölçeklendirmenin iki çeşidi vardır: yatay ölçekleme (genellikle ölçek büyütme olarak adlandırılır) ve dikey ölçeklendirme (genellikle ölçek büyütme olarak adlandırılır). Ölçeği genişlettiğinizde, uygulamanız için ek VM’ler eklersiniz. Eklediğiniz her VM, uygulamanıza hizmet veren diğer VM’lerle aynıdır. Ölçeklendirme, ek yükün üstesinden gelmek için ek kaynaklar sağlar.

Ölçek büyüttüğünüzde, ek kaynaklara sahip yeni bir sanal makineye geçersiniz. Örneğin, uygulamanız için daha güçlü bir CPU’ya ve daha fazla belleğe ihtiyacınız olduğunu belirleyebilirsiniz. Bu durumda, ölçek büyütme, uygulamanızı daha güçlü bir VM’ye taşımanıza olanak tanır.

Gerçek dünya ölçeklendirme ihtiyaçlarında hem scale up, hem de scale out olarak iki yöne de gidiyor. Ölçeği küçültüp büyütmeye ek olarak, kaynak kullanımını azaltmak için ölçeklendirebilir ve küçültebilirsiniz. Gerçek dünya durumunda, gerektiğinde bilgi işlem kaynaklarını artırmak, talep düştüğünde ise azalta ihtiyacınız olacaktır.

Bulut servis sağlayıcıları, uygulamanızı ölçeklendirmeyi kolaylaştırır ve uygulamanızın kullanım düzenine göre otomatik olarak ölçeklendirme olanağı sunar. CPU kullanımı ve bellek kullanımı gibi şeylere göre otomatik olarak ölçeklendirebilirsiniz ve ayrıca uygulama türüne özel diğer ölçümlere göre de ölçeklendirebilirsiniz. Bu duruma automatically scaling adı verilir.

Azure’da, Auto-Scale yapılandırarak otomatik olarak ölçeklendirebilirsiniz. Otomatik Ölçeklendirme, birçok Azure hizmetinde çalışan uygulamaları kullanım kalıplarına, kaynak kullanımına, günün saatine ve çok daha fazlasına göre otomatik olarak ölçeklendirebilen bir Azure hizmetidir.

Bulutun en büyük faydalarından biri, hızlı bir şekilde ölçeklendirmenize izin vermesidir. Örneğin, Azure’da bir web uygulaması çalıştırıyorsanız ve uygulamanız için iki VM’ye daha ihtiyacınız olduğunu belirlerseniz, saniyeler içinde ölçeği üç VM’ye genişletebilirsiniz. Azure, kaynakları sizin için ayırmaya özen gösterir. Tek yapmanız gereken Azure’a kaç tane VM istediğinizi ve çalışır durumda olduğunuzu söylemek. Buluttaki bu tür hız ve esnekliğe genellikle bulut çevikliği (cloud agility) adı verilir.

Bulut ortamı On-Premises ortamlara oranla oldukça çeviktir; Bulut, daha hızlı yenilik yapabilmeniz ve hayal edebildiğiniz neredeyse her şeyi yapabilmeniz için çok çeşitli teknolojilere kolayca erişmenizi sağlar. İhtiyaç duyduğunuzda işlem, depolama ve veritabanı gibi altyapı hizmetlerinden Nesnelerin İnterneti, makine öğrenimi, data lake’ler, analiz ve daha fazlasına kadar kaynaklarınızı hızla kullanmaya başlayabilirsiniz.

Esnektir; Bulut bilişim sayesinde, gelecekteki en yoğun ticari etkinlik düzeyleri için önceden fazla kaynak tedarik etmeniz gerekmez. Bunun yerine, gerçekten ihtiyaç duyduğunuz miktarda kaynak tedarik edersiniz. Bu kaynakları, işletmenizin ihtiyaçları değiştikçe kapasiteyi anında yükseltecek ve düşürecek şekilde artırabilir veya azaltabilirsiniz.

Dakikalar içinde küresel olarak dağıtım yapın; Bulut ile, yeni coğrafi bölgeleri kapsayacak şekilde genişletme yaparak dakikalar içinde küresel olarak dağıtım yapabilirsiniz. Örneğin, Azure, Google ve AWS’nin altyapısını kullanarak uygulamanızı sadece birkaç tıklamayla birden fazla fiziksel konumda dağıtabilmeniz için dünyanın her yerini kapsamaktadır. Uygulamaların son kullanıcılara daha yakın olması, gecikmeyi azaltır ve son kullanıcıların deneyimini iyileştirir.

3 Hata Toleransı (Fault Tolerance) ve olağanüstü durum kurtarma (Disaster Recovery)

Bulut ortamında, zaman zaman işler ters gitmeye mahkumdur. Yüksek düzeyde kullanılabilirliği sürdürmek için bulut sağlayıcıları, bulut kaynaklarının sağlığını izleyen ve bir kaynağın sağlıksız olduğu belirlendiğinde harekete geçen ve böylece bulutun hataya dayanıklı olmasını sağlayan sistemler uygular.

Hata toleransını, ölçeklendirme ile karıştırmayın. Ölçekleme, ek yük veya kaynak gereksinimlerine yanıt vermenize olanak tanır, ancak her zaman kullandığınız tüm sanal makinelerin sağlıklı olduğu varsayılır. Hata toleransı, sizden herhangi bir etkileşim olmadan gerçekleşir ve işler ters gittiğinde sizi otomatik olarak sağlıksız bir sistemden sağlıklı bir sisteme taşımak için tasarlanmıştır.

VM’lerin ve diğer kaynakların sağlığını izlemeye ek olarak, bulut sağlayıcıları altyapılarını hata toleransı sağlayacak şekilde tasarlar. Örneğin, Azure’da iki VM üzerinde çalışan bir uygulamanız varsa Microsoft, sistem hatalarından etkilenmemeleri için bu iki VM’nin altyapı içinde ayrılmasını sağlar.

Hata toleransı, küçük bir ölçekte başarısızlıkla başa çıkmak için tasarlanmıştır; örneğin sizi sağlıksız bir VM’den sağlıklı bir VM’ye taşımak. Ancak, çok daha büyük arızaların meydana gelebileceği zamanlar vardır. Örneğin, bir bölgedeki doğal afetler o bölgedeki tüm kaynakları etkileyebilir. Böyle bir şey yalnızca kullanılabilirliği etkilemekle kalmaz, aynı zamanda bir plan yapılmadığında, afetler aynı zamanda değerli verilerin kaybı anlamına da gelebilir.

Olağanüstü durum kurtarma yalnızca önemli verilerin güvenilir yedeklerine sahip olmak anlamına gelmez, aynı zamanda bulut altyapısının uygulamanızın kaynaklarını etkilenmeyen bir bölgede çoğaltabileceği anlamına gelir, böylece verileriniz güvende olur ve uygulama kullanılabilirliğiniz etkilenmez. Olağanüstü durum kurtarma planlarına genellikle Business Continuity and Disaster Recovery – İş Sürekliliği ve Felaket Kurtarma (BCDR) planları denir ve çoğu bulut sağlayıcı, özel ihtiyaçlarınıza uygun bir plan geliştirmenize ve uygulamanıza yardımcı olabilecek hizmetlere sahiptir.

4. Bulutun Ekonomik Faydaları;

Şimdiye kadar yalnızca buluta geçmenin kullanılabilirlik avantajından bahsettik, ancak ekonomik faydaları da var. Öncesinde bu maddenin daha iyi anlaşılması için şirket içi (On-Premises) modeli hem de bulut modelini incelemekle başlayacağız.

Şirket içi (On-Premises) Model

Şirket içi modelde, bir işletme BT ihtiyaçları için kullanılmak üzere fiziksel bilgisayar donanımı satın alır. Bu bilgisayarlar, beş yıldan fazla kullanılması amaçlanan fiziksel varlıklar olduğundan, genellikle sermaye gideri olarak satın alınırlar.

Bu kullanım modelinin birkaç dezavantajı vardır;

  • Bir işletme bilgisayar donanımı satın aldığında, genellikle bu donanımı, bu yatırımın geri dönüşü gerçekleşene kadar hizmette tutacaktır.
  • Bilgisayarların hızla gelişen ortamında, bu, donanımın değiştirilmesi finansal açıdan mantıklı gelmeden çok önce eskimiş olduğu anlamına gelebilir.
  • Bu yöntemin çevik bir yaklaşım olmamasıdır.
  • Yeni donanım talep etmek ve yapılandırmak aylar alabilir ve modern IT dünyasında bu yaklaşım çoğu zaman anlamsızdır.

Bulut Model

Buluta modeline geçtiğinizde artık şirket içi bilgi işlem donanımınıza güvenmezsiniz. Bunun yerine, esas olarak bulut sağlayıcısından donanım kiralarsınız. Fiziksel varlık satın almadığınız için IT maliyetlerinizi sermaye giderlerinden işletme giderlerine veya işletmeniz için günlük giderlere taşırsınız. Sermaye giderlerinin aksine, işletme giderleri aylık olarak izlenir, bu nedenle bunları ihtiyaca göre ayarlamak çok daha kolaydır.

Bulut modelinin bir diğer önemli faydası da maliyetlerin azalmasıdır. Bulut kaynaklarını kullandığınızda, bulut sağlayıcısının sahip olduğu büyük bir kaynak havuzundan sağlanan kaynakları kullanırsınız. Bulut sağlayıcısı bu kaynakları önceden öder, ancak satın aldıkları kaynakların büyük ölçekli olması nedeniyle bulut sağlayıcının maliyeti büyük ölçüde azalır. Çok sayıda kaynak satın alınırken gerçekleşen maliyet düşüşü, ölçek ekonomileri ilkesi olarak adlandırılır ve bu tasarruflar bulut tüketicilerine aktarılır.

Bulut sağlayıcıları, herhangi bir zamanda yalnızca ihtiyaç duyduğunuz bilgi işlem kaynaklarını kullanma olanağı sunarak bu tasarrufları bir adım daha ileri götürür. Bu genellikle tüketime dayalı bir model olarak adlandırılır ve genellikle bulut bilişimde birçok düzeyde uygulanır.

Daha önce tartıştığımız gibi, uygulamanızı yalnızca ihtiyacınız olan sayıda VM’yi kullanacak şekilde ölçeklendirebilir ve bu VM’lerin ne kadar güçlü olduğunu seçebilirsiniz. Sayılarını ve güçlerini ihtiyaçlarınıza göre ayarlayabilirsiniz. Bununla birlikte, birçok bulut sağlayıcısı, yalnızca bilgisayar kaynaklarını tükettiğiniz süre için ödeme yapmanıza izin veren hizmetler de sunar. Örneğin, bir bulut sağlayıcısında barındırılan uygulama koduna sahip olabilir ve yalnızca kodun bir VM’de fiilen yürütüldüğü süre için ödeme yapabilirsiniz. Uygulamayı kimse kullanmadığında, herhangi bir kaynak için ödeme yapmazsınız.

Maliyet tasarrufu sağlar; Bulut, yatırım harcamaları (veri merkezleri ve fiziksel sunucular gibi) yerine değişken giderlere kaynak ayırmanızı ve yalnızca kullandığınız BT hizmetleri için ödeme yapmanızı sağlar. Ayrıca, ölçek ekonomisi sayesinde değişken giderler, işlemleri kendiniz yaptığınızda ödeyeceğinizden çok daha düşük olur.

  • Teknoloji hizmetlerini dakikalar içinde dağıtabilir ve fikir aşamasından uygulama aşamasına, öncekine göre birkaç kat daha hızlı bir şekilde geçebilirsiniz. Bu da size denemeler yapma, yeni fikirleri farklı müşteri deneyimlerinde test etme ve işletmenizi dönüştürme özgürlüğü verir. Devreye alınan kaynaklardan ihtiyaç olmayan, artık kullanılmayacak kaynakları saniyeler içerisinde kapasite/kaynak azaltması yapılabilir.
  • Bulut bilişimin temelinde; kullanıcıların yerel konumlarında herhangi bir işlem, yazılım, veri erişimi veya servis altyapısı gerekmeksizin; alınacak hizmetin sağlanabilmesini konu alan bilişim servisidir.
  • Geliştirilmiş performans.
  • Daha az bakım sorunları,
  • İşletim sistemleri arasında gelişmiş uyumluluk,
  • Cloud bilişim sistemleri API’ler ile hızlı kullanım kolaylığı sağlıyor.
  • Daha fazla depolama alanı, hızlı veri transferi ve bu yedekleme üzerinde maliyet tasarrufu yapabilme gibi bir takım olanakları sağlıyor.
  • Sürekli artan verilerin arşivlenmesi, kullanıcıların yetki ve takibi gibi konuların oluşturulduğu alt yapı karmaşası ortadan kalkıyor.
  • Bulut teknolojisi yazılımları web tarayıcısı üzerinden çalıştırıldığından, bilgisayar, tablet, akıllı telefon vb kullanılarak platform bağımlılığından koruyor.
  • Cloud hizmeti veren şirketlerin verilerinin tutulduğu sunucular 7/24 yazılımsal ve donanımsal olarak güvenlik tedbirlerini aldıklarından dolayı oldukça güvenilirdir.
  • Sermaye altyapısını azaltarak maliyet tasarrufu sağlar.
  • Anında güncellenebilir.
  • Lisans maliyetlerinden tasarruf sağlanır.
  • Geliştiriciler, start up şirketler için kolay kurulum ve yönetim sağlar. Böylece altyapı için ayrılacak kaynak projenin gelişimi için harcanır.
  • Hem küçük ölçekli hem de büyük firmalar için geniş bir çerçevede hizmet sahası servis çeşitliliği bulunmaktadır.
  • Aynı hizmeti alan farklı kullanıcı grupları için çeşitli güvenlik aşamaları kolaylıkla yaratılabilir.
  • Kolay yedekleme ve farklı bölgelerde veri yönetimi ve saklama imkanı sağlar.

Bulut Teknolojisinin Dezavantajları

  • Bulut teknolojisi servisi kullanarak veri saklanması, kullanıcının verilerini riske atması bilgi güvenliğini ve kullanıcı gizliliğini sağlayamamaktadır. Güvenlik açıkları oldukça fazladır. GDRP ve KVKK gibi maddelerde kullanım sınırlaması vardır.
  • Ülkelerin ekonomik durumlarından dolayı dijital bölünmeyi arttıracak, bu da uluslararası, politik ve ekonomik sorunlar doğuracaktır.
  • En önemli sorun ise depolanan verilere ulaşılabilmesi için internet bağlantısının olması gerekmektedir. Yani internet olmayan durumlarda bilgilerimize erişmek söz konusu değildir. İnternete bağlı olarak düşük hızlı internete sahipseniz veri alış-veriş hızınız da o derecede daha yavaş olacaktır.
  • Hizmetlerinin gelişmesiyle birlikte donanımsal ve yazılımsal bakım ve tamir maliyetlerinin azalacak olması ve buna bağlı olarak da bu işi yapan Bilgi Teknolojisi (BT) uzmanlarının iş sahalarının daralması durumu da son dezavantajlardan birisidir.
Paylaş:
Kategori:Cloud Computing
ÖNCEKİ YAZI
Cloud Computing (Bulut Bilişim) Dağıtım Modelleri
SONRAKİ GÖNDERİ
Azure Region (Bölge) ve Availability Zone (Kullanılabilirlik Alanı)